काठमाडौँ । सन् २०२६ को गर्मीयाम युरोपको जलवायु परिवर्तनको इतिहासमा असामान्य तापक्रमका कारण स्मरणीय बन्दै गएको छ। युरोप विश्वका अन्य महादेशको तुलनामा तीव्र गतिमा तातिरहेको अवस्थामा यस वर्ष मध्य, पूर्वी र उत्तरी युरोपका धेरै क्षेत्रमा तापक्रमले नयाँ रेकर्ड कायम गरेको छ।
गर्मी मौसममा युरोपका केही दक्षिणी क्षेत्रमा ४० डिग्री सेल्सियसभन्दा माथिको तापक्रम असामान्य मानिँदैन। तर यस वर्ष तुलनात्मक रूपमा चिसो रहने क्षेत्रहरूमा समेत पहिलोपटक ४० डिग्री सेल्सियसको सीमा पार भएको छ।
युरोपेली ड्राउट अब्जर्भेटरीको अगस्ट १५ सम्मको दैनिक अधिकतम तापक्रमसम्बन्धी तथ्यांकमा आधारित एएफपीको विश्लेषणअनुसार टर्कीबाहेक युरोपका करिब एक करोड ८० लाख मानिस बसोबास गर्ने क्षेत्रमा सन् २००० यता पहिलोपटक तापक्रम ४० डिग्री सेल्सियस पुगेको छ।
यसबाट जर्मनीका करिब ९० लाख मानिस बसोबास गर्ने क्षेत्र, विशेषगरी बर्लिनको दक्षिण तथा पश्चिम र फ्र्याङ्कफर्ट आसपासका क्षेत्र प्रभावित भएका छन्। फ्रान्सका पूर्वी क्षेत्र तथा ब्रिटनीसहित करिब ४० लाख मानिस बसोबास गर्ने क्षेत्रमा समेत ४० डिग्री सेल्सियसभन्दा माथिको तापक्रम पुगेको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार तापक्रममा अचानक वृद्धि हुनु शरीरका लागि कठिन हुन सक्छ भने लामो समयसम्म अत्यधिक गर्मी रहनु अझ गम्भीर चिन्ताको विषय हो।
स्पेनमा ५५ दिनभन्दा बढी अत्यधिक गर्मी
स्पेनका लेरिडा, कर्डोबा र ग्रानाडा क्षेत्रमा जुन महिनाको मध्यदेखि अगस्टको मध्यसम्म ५५ दिनभन्दा बढी तापक्रम ३५ डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि रह्यो।
एन्डालुसियामा पछिल्ला वर्षहरू, विशेषगरी २०२५ र २०२३ मा पनि लामो समयसम्म अत्यधिक गर्मी देखिएको थियो। तर उत्तरतर्फको लेरिडामा भने सन् २०२६ मा पहिलोपटक यस्तो अवस्था देखिएको हो।
स्पेनको मौसम निकाय एइएमइटीका अनुसार लेरिडा मौसम केन्द्रमा लगातार एक महिनाभन्दा बढी समयसम्म दैनिक अधिकतम तापक्रम ३५ डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि रेकर्ड भएको थियो। साइप्रसको राजधानी निकोसियाका बासिन्दाले पनि ५५ दिनभन्दा बढी यस्तै उच्च तापक्रमको सामना गरेका छन्।
धेरै देशमा तापक्रमको नयाँ रेकर्ड
यस वर्ष मध्य, पूर्वी तथा उत्तरी युरोपका धेरै देशले आफ्नो इतिहासकै उच्च तापक्रमको रेकर्ड तोडेका छन्।
डेनमार्कमा तापक्रम ३७ डिग्री सेल्सियस पुगेको छ भने स्लोभाकियामा ४२.२ डिग्री सेल्सियस रेकर्ड भएको छ। जर्मनी, अस्ट्रिया, चेक गणतन्त्र र पोल्यान्डका विभिन्न क्षेत्रमा तापक्रम ४० देखि ४२ डिग्री सेल्सियससम्म पुगेको छ।
यस गर्मीयामको सबैभन्दा उच्च तापक्रम भने इटालीमा रेकर्ड भएको देखिन्छ। क्षेत्रीय वातावरण संरक्षण निकाय एआरपिएसका अनुसार जुलाई १९ मा सार्डिनियाको ओरानीमा तापक्रम ४८.४ डिग्री सेल्सियस पुगेको थियो। यो सन् २०२१ मा सिसिलीमा रेकर्ड भएको युरोपेली उच्चतम ४८.८ डिग्री सेल्सियसभन्दा केही कम हो।
रातको तापक्रम पनि २५ डिग्रीभन्दा तल झरेन
युरोपमा बढ्दो गर्मीको अर्को चिन्ताजनक पक्ष रातको तापक्रमसमेत उच्च रहनु हो। दिनभरको चर्को गर्मीपछि रातमा शरीरले आराम पाउने अपेक्षा गरिए पनि यस वर्ष धेरै क्षेत्रमा रातको तापक्रम २५ डिग्री सेल्सियसभन्दा तल झरेन।
युरोपका करिब एक करोड ८० लाख मानिस बसोबास गर्ने क्षेत्रमा यस वर्ष रातको तापक्रम २५ डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि रह्यो। फ्रान्सको पे दे ला लोयर क्षेत्रका करिब ५० लाख मानिस तथा पेरिस आसपासका क्षेत्र पनि यसबाट प्रभावित भए।
यसअघि अत्यधिक तातो रातको अनुभव नगरेका इटालीका आल्प्सको फेदीका केही क्षेत्रमा समेत रातको तापक्रम औसतभन्दा निकै उच्च रह्यो। यस्तो अवस्था पोल्यान्डको वार्सासम्मका क्षेत्रमा समेत देखिएको छ।
दक्षिणी इटालीमा रातको तापक्रम २५ डिग्री सेल्सियसभन्दा तल नझर्नु तुलनात्मक रूपमा सामान्य भए पनि यस वर्ष केही क्षेत्रमा यस्तो अवस्था अझ तीव्र बनेको छ।
इटालीको सिसिली तथा दक्षिणी एड्रियाटिक तटका केही क्षेत्रमा दुई महिनाको अवधिमा २० भन्दा बढी तातो रात रेकर्ड भएका छन्। समुद्रपारि क्रोएसियाको ब्राच टापु आसपास पनि यस्तै अवस्था देखिएको युरोपेली ड्राउट अब्जर्भेटरीको तथ्यांकले देखाएको छ।
लगातार बढ्दो दिनको तापक्रमसँगै रातमा समेत पर्याप्त शीतलता नपाइनुले युरोपमा गर्मीको प्रभाव केवल असहज मौसममा सीमित नरहेको संकेत गरेको छ। जलवायु परिवर्तनका कारण यस्ता अत्यधिक गर्मीका घटना आगामी दिनमा अझ सामान्य बन्न सक्ने भएकाले सन् २०२६ को गर्मीयामलाई युरोपका लागि गम्भीर जलवायु चेतावनीका रूपमा हेरिएको छ।
